NieuwsEvelien Lambrecht, Nele Dejonckheere, caroline.ingelbert@oost-vlaanderen.be, woensdag 13 november 2019

Vlees eten, hoe gek is dat?



Artikels

Vlees is evolutionair en historisch belangrijk voor de mensensoort, en het werd in die zin ook altijd naar waarde geschat. De laatste tijd is dat imago van vlees helemaal omgedraaid. De teneur is dat vlees eten slecht is voor het klimaat, het milieu en de gezondheid. Inagro en Provincie Oost-Vlaanderen vonden het tijd voor nuance en informeerden veehouders op een objectieve en wetenschappelijke manier over vlees.

Vlees eten, hoe gek is dat?

Consumenten zijn nu heel bewust bezig met gezonde en duurzame voeding. Dat leidt tot een toegenomen aandacht voor korte keten, lokale en seizoensgebonden producten enerzijds, maar ook tot meer kritische signalen over voedselproductiewijzen en specifieke producenten anderzijds. Vlees is een voorbeeld daarvan. Past het in een gezond en duurzaam dieet? Liggen rood vlees en gevogelte op één lijn? Maken de milieu-inspanningen van veehouders geen verschil?

Dit najaar organiseerde Inagro in samenwerking met Provincie Oost-Vlaanderen een vorming rond dit thema. Twee experten benaderden vlees op een objectieve en wetenschappelijke manier. Dat het thema leeft, bewees de opkomst. Zo’n 70 veehouders en adviseurs waren aanwezig op beide vormingen samen. Ben je ook op zoek naar correcte informatie? Lees dan mee en bekijk de bijgevoegde presentaties van onze sprekers:
1. Vlees in gezonde voeding (VLAM – NICE)
2. Veeteelt en klimaat: facts and figures (ILVO)

2019-11-14-EV-vleeseten3.jpg




Vlees bevat essentiële voedingsstoffen
Inge Coene, voedingsdeskundige bij VLAM-NICE, verwees meteen naar de emotionele beladenheid en de maatschappelijke aanwezigheid van het thema. Persoonlijke ervaringen, meningen en een alleenstaande studie zijn echter geen wetenschappelijk bewijs.  Samengevat is er ruimte voor vlees in een gezond voedingspatroon door de aanwezigheid van veel waardevolle voedingsstoffen, zoals eiwitten, ijzer, zink, vitamine B1, B3, B6 en B12. Wist je dat B12 enkel in dierlijke producten aanwezig is? De bourgondiërs onder jullie horen het echter wellicht niet graag, maar het advies luidt om met mate puur vlees in plaats van bewerkt vlees te consumeren.

2019-11-14-EV-vleeseten2.JPG

Recent kwamen er nieuwe aanbevelingen rond gezonde voeding via het Vlaamse instituut Gezond Leven en via de Hoge Gezondheidsraad. Die adviezen zijn onze wetenschappelijk leidraad en vergen een zorgvuldige interpretatie. Ze wijzen op gezonde voeding om voedingstekorten, overgewicht en andere voedinggerelateerde aandoeningen te voorkomen. Recent ligt er meer focus op voedingsmiddelen, zoals vlees, dan op voedingsstoffen, zoals ijzer. Het advies luidt meer plantaardige dan dierlijke voeding te nuttigen, met daarbij een voorkeur voor geen of weinig bewerkte voedingsmiddelen. Die zijn nutritioneel waardevol en hebben een gunstig effect op voeding. Dat verklaart de plaats van vlees in de nieuwe, omgekeerde voedingsdriehoek.

Onbewerkt vlees kreeg een plaats in de voedingsdriehoek, wat betekent dat het essentiële voedingsstoffen aanbrengt: gevogelte in de lichtgroene zone en rood vlees in de oranje zone. Fijne vleeswaren worden geplaatst onder ultrabewerkte producten die nutritioneel weinig bijdragen. Daarom bevinden ze zich buiten de voedingsdriehoek. Dat vertaalt zich in de volgende aanbevelingen: 300 g rood vlees en 30 g bewerkt vlees (bv. charcuterie) per week. Er is nog geen bepaling van de aanbevolen hoeveelheid gevogelte.

Tot slot vroegen we ons af of er wat van het volgende aan is: vlees en kanker. Een verband is niet hetzelfde als oorzaak-gevolg. De percentages vragen ook een juiste interpretatie. Ze spelen op bevolkingsniveau, op individueel niveau spelen nog veel andere zaken. De percentages wijzen op verhoogde risico’s. De risico’s zijn echter beperkt als je ze vergelijkt met de kans op longkanker bij roken bijvoorbeeld.

Vlees en klimaat: facts en figures
Sam de Campeneere en Karen Goossens van het ILVO benaderden vlees vanuit de klimaat- en milieubril. Of we het nu geloven of niet, het is wetenschappelijk aangetoond dat het klimaat wereldwijd verandert. Broeikasgassen schaden de atmosfeer. Die schadelijke emissies (CO2, methaan en lachgas) zijn het gevolg van menselijke activiteiten, met de opwarming van de aarde als gevolg. Landbouw is verantwoordelijke voor zo’n 9 % van de uitstoot in Vlaanderen. Wereldwijd ligt zijn aandeel hoger.

2019-11-14-EV-vleeseten1.JPG

Vanuit de veehouderij gaat het vooral om methaan via pensfermentatie en mestopslag en om lachgas via bodememissies. De sector leverde al heel wat inspanningen mét resultaat. Denk aan stal- en bodembewerkingstechnieken die emissie-uitstoot tegengaan en CO2 in de bodem capteren.  Rundvee is via de pensfermentatie verantwoordelijk voor twee derde methaanuitstoot binnen de sector. Heel wat onderzoek richt zich daarop, met hoopvolle bevindingen die al min of meer in praktijk gebracht zijn. Bij varkens- en pluimveehouderij is het effect op klimaat verwaarloosbaar en daar is dat niet het discussiepunt.

Land- en tuinbouw zal wereldwijd een bron van broeikasgassen blijven hebben, omdat hij voorziet in onze primaire behoefte van voedsel en dat niet kan zonder uitstoot. Een beredeneerde - en vaak intensieve - productiewijze kan wel het verschil maken. Industrielanden maakten hier al sterk werk van. De productie in bijvoorbeeld België beperken leidt wellicht niet tot een mondiale oplossing. In dat geval is er veel kans dat ontwikkelingslanden met veelal emissierijke productiesystemen de productie overnemen en we op milieu- en klimaatvlak een stap achteruit zetten. Voer voor een maatschappelijk debat over duurzame voeding dat naast klimaat ook water, optimaal landgebruik, dierenwelzijn, gezonde voeding… als onderwerpen heeft.

Positieve keuze voor vlees
Het verhaal van de sprekers bevestigt ons uitgangspunt. Als vlees ter sprake komt, is de nodige nuance in het verhaal op basis van onderbouwde informatie noodzakelijk. Vlees past in een gezond en duurzaam dieet, maar met mate, bij voorkeur in zijn pure vorm en duurzaam geproduceerd.